Cholecystitis
Mahahalagang Punto
- Ang cholecystitis ay pamamaga ng gallbladder, na karaniwang dulot ng gallstones na humaharang sa bile flow (calculous cholecystitis).
- Maaaring magpakita ang cholecystitis bilang acute episode o bilang recurrent/chronic inflammation.
- Risk factors: Female, Forty, Fat, Fertile (ang “4 Fs”) — dagdag pa ang mabilis na pagbaba ng timbang at family history.
- Hallmark assessment: RUQ pain pagkatapos ng fatty meals, Murphy’s sign (sakit sa RUQ palpation habang humihinga nang malalim).
- Diagnosis: Ultrasound (gold standard para sa gallstones), CBC (leukocytosis sa acute), liver enzymes, bilirubin.
- Treatment: Laparoscopic cholecystectomy; inaasahan ang post-op right shoulder pain mula sa CO₂ insufflation at humuhupa ito sa loob ng 2–3 araw.
- Para sa piling nonsurgical candidates, maaaring kabilang sa symptom control ang low-fat diet strategies, gallstone-dissolution therapy (halimbawa ursodiol), o percutaneous gallbladder drainage.
- Ang choledocholithiasis (batong bumabara sa common bile duct) ay urgent complication na nangangailangan ng mabilis na procedural o surgical management.
Patopisyolohiya
Iniimbak at kinokonsentra ng gallbladder ang bile, at inilalabas ito sa pamamagitan ng cystic duct kapag kumakain ng matatabang pagkain. Nagkakaroon ng cholecystitis kapag:
- Calculus cholecystitis (pinakakaraniwan): Humaharang ang gallstone sa cystic duct → bumabalik ang bile → namamaga at nagkaka-edema ang gallbladder. Kapag hindi nagamot, maaaring maging gangrenous at pumutok ang gallbladder.
- Acalculous cholecystitis: Walang bato, ngunit ang impaired gallbladder contractility ay nagdudulot ng bile stasis at inflammation. Kaugnay ito ng critical illness, prolonged fasting, total parenteral nutrition.
Nabubuo ang gallstones mula sa sobrang cholesterol, bilirubin, o calcium na pinagsama sa biliary stasis at concentrated bile.
Pagtatasa sa Nursing
Pokus sa NCLEX
Ang Murphy’s sign at RUQ pain pagkatapos ng fatty meals ay klasikong findings ng cholecystitis. Ang jaundice (dilaw na mata, maputlang dumi, maitim na ihi) ay nagpapahiwatig ng bile duct obstruction ng bato — komplikasyong nangangailangan ng ERCP bago ang cholecystectomy.
Risk Factors — “4 Fs + 2”
| Risk Factor | Significance |
|---|---|
| Female sex | Mas mataas na estrogen → mas maraming cholesterol sa bile |
| Forty (edad 40s) | Tumataas ang prevalence habang tumatanda |
| Fat (obesity) | Tumataas ang biliary cholesterol excretion |
| Fertile (pregnancy) | Ang estrogen + progesterone ay nakaaapekto sa bile composition |
| Rapid weight loss | Nagmomobilize ng cholesterol papunta sa bile |
| Family history | Genetic predisposition |
| American Indian ancestry | Mas mataas na gallstone prevalence na kaugnay ng bile-cholesterol handling patterns |
| Mexican American ethnicity | Mataas na gallstone risk sa epidemiologic studies |
| Metabolic syndrome/insulin resistance | Nagpapataas ng lithogenic bile risk at gallstone formation |
Clinical Manifestations
- RUQ pain — pangunahing sintomas; madalas pagkatapos ng fatty o spicy meals
- Murphy’s sign — RUQ pain o inspiratory pause sa deep palpation ng RUQ (positive sign)
- Referred pain sa right shoulder o likod (phrenic nerve irritation)
- Nausea, pagsusuka, bloating, flatulence
- Chills at fever sa panahon ng acute inflammatory/infectious episodes
- Food intolerance (fatty, spicy foods)
- Jaundice (scleral icterus), maputlang dumi, maitim na ihi — nagpapahiwatig ng choledocholithiasis (bile duct stone)
Diagnostics
| Test | Finding |
|---|---|
| CT scan | Maaaring matukoy ang gallstones at inflammatory changes na tugma sa cholecystitis |
| Ultrasound (gold standard) | Natutukoy ang gallstones; pagkapal ng pader ng gallbladder |
| CBC | Normal sa chronic; leukocytosis sa acute cholecystitis |
| Liver enzymes/bilirubin | Tumataas kapag may bile duct obstruction |
| Lipase | Ino-order upang i-rule out ang pancreatitis |
| HIDA scan | Tinatasa ang bile flow; ejection fraction na ≤35% = acalculous cholecystitis |
| ERCP | Kailangan bago ang surgery kung may mga bato sa bile duct |
Mga Interbensyon sa Nursing
Acute phase:
- Magbigay ng IV fluids at analgesics ayon sa utos
- NPO sa panahon ng acute inflammation upang mapahinga ang gallbladder
- I-monitor ang vital signs at abdominal assessment (maaaring magpahiwatig ng komplikasyon ang mga pagbabago)
- I-track ang intake/output at tasahin ang dehydration-related hypotension mula sa mahinang intake o pagsusuka
- I-monitor ang hydration status at nutrition tolerance habang ginagamot ang pain at naghahanda para sa posibleng surgery.
- Magbigay ng antiemetics ayon sa utos at palakasin ang nutrition planning upang mabawasan ang panganib ng imbalanced intake
- Maghanda para sa surgery (kumpletuhin ang pre-op checklist)
- Para sa mga kliyenteng hindi angkop sa surgery, suportahan ang provider-directed nonsurgical plans tulad ng low-fat dietary management, ursodiol therapy, o percutaneous drainage.
Post-laparoscopic cholecystectomy:
- Ang right shoulder pain mula sa CO₂ insufflation ay inaasahan at normal — bigyang-katiyakan ang pasyente; nakatutulong ang paglalakad; humuhupa sa loob ng 2–3 araw
- I-monitor ang incision sites para sa infection (pamumula, init, drainage, fever)
- Dahan-dahang i-advance ang diet — low-fat diet muna (umaangkop ang atay sa bile production sa paglipas ng panahon)
Edukasyon sa Pasyente:
- Low-fat diet sa postoperative period; maaaring magdulot ng GI upset ang fatty foods hanggang makapag-compensate ang atay
- Agad i-report: jaundice (dilaw na mata, maputlang dumi, maitim na ihi), signs of infection, lumalalang pain
- Ang right shoulder pain pagkatapos ng laparoscopic procedure ay inaasahan; nakababawas ng sakit ang paglalakad
- Palakasin ang short-term goals para sa pain/anxiety control at hydration, pagkatapos ay long-term nutrition recovery habang nagno-normalize ang oral intake.
Mga Komplikasyon
- Choledocholithiasis: bato sa bile duct → jaundice at biliary obstruction → urgent intervention (madalas ERCP na sinusundan ng definitive gallbladder management)
- Pancreatitis: kumakapit ang bato malapit sa pancreatic duct → elevated lipase → posibleng organ failure
- Gangrenous gallbladder/perforation: kapag umusad ang untreated inflammation → sepsis
Mga Kaugnay na Konsepto
- digestive system — Anatomy ng gallbladder, pag-iimbak ng bile, at physiology ng paglabas nito.
- appendicitis at agarang surgical management — Differential diagnosis para sa acute abdominal pain na may elevated WBC.
- perioperative surgical classification, anesthesia, at innovation — Framework ng pre- at post-operative care.
- mga prayoridad sa postoperative PACU at surveillance ng komplikasyon — PACU monitoring pagkatapos ng cholecystectomy.
- paglaki ng mga organ sa tiyan at mga vascular red flag — Pagkilala sa RUQ findings sa eksaminasyon.
Sariling Pagsusuri
- Ang pasyenteng may pinaghihinalaang cholecystitis ay may jaundice, scleral icterus, at maputlang dumi. Anong komplikasyon ang ipinapahiwatig nito, at anong karagdagang interbensyon ang kailangan bago ang surgery?
- Isang postoperative patient pagkatapos ng laparoscopic cholecystectomy ang nag-ulat ng right shoulder pain. Inaasahan ba ito? Ano ang dapat ipayo ng nurse?
- Ano ang ipinapahiwatig ng HIDA scan ejection fraction na ≤35%?