Methotrexate

Mahahalagang Punto

• Ang Methotrexate (MTX) ay folate antagonist antimetabolite na ginagamit sa oncology at autoimmune disease management.
• Hinaharangan ang dihydrofolate reductase, kaya napipigilan ang DNA synthesis sa rapidly dividing cells.
• Ginagamit sa mataas na dose para sa cancer treatment at sa mas mababang dose bilang DMARD para sa rheumatoid arthritis.
• Nangangailangan ng mahigpit na monitoring para sa bone marrow suppression, hepatotoxicity, at nephrotoxicity.

Mechanism of Action

Hinaharangan ng methotrexate ang dihydrofolate reductase, isang enzyme na mahalaga sa synthesis ng purines at thymidylate na kailangan para sa DNA replication. Sa pamamagitan ng pagharang sa folate metabolism, pinipigilan ng methotrexate ang cell division sa rapidly proliferating cells. Sa mas mababang dose, pinipigil din nito ang aktibidad ng immune system, na nagbibigay ng anti-inflammatory effects sa autoimmune conditions.

Indications

• Cancer chemotherapy (leukemias, lymphomas, breast cancer, head and neck cancers).
• Rheumatoid arthritis (low-dose weekly regimen).
• Psoriasis (severe, recalcitrant cases).
• Ectopic pregnancy management.

Nursing Considerations

• I-monitor nang regular ang CBC with differential; bone marrow suppression (leukopenia, thrombocytopenia, anemia) ang pinakakaraniwang serious toxicity.
• I-monitor ang liver function tests; ang cumulative hepatotoxicity ay maaaring humantong sa fibrosis at cirrhosis.
• I-monitor ang renal function; pangunahing nailalabas ang methotrexate sa bato.
• Maaaring ireseta ang leucovorin (folinic acid) rescue upang mabawasan ang toxicity sa high-dose regimens.
• Teratogen ang methotrexate; i-verify ang negative pregnancy status bago simulan at tiyakin ang maaasahang contraception.
• Iwasan ang kasabay na paggamit ng NSAIDs, na maaaring magpataas ng methotrexate toxicity sa pamamagitan ng pagbawas ng renal clearance.
• Ituro ang infection-prevention measures dahil sa risk ng immunosuppression.

Side Effects and Adverse Effects

• Common: Nausea, pagsusuka, stomatitis (oral mucositis), pagkapagod, anorexia.
• Hematologic: Bone marrow suppression - leukopenia, thrombocytopenia, anemia.
• Hepatic: Elevated liver enzymes, hepatic fibrosis, cirrhosis sa cumulative exposure.
• Renal: Nephrotoxicity, crystalluria.
• Pulmonary: Pneumonitis (bihira ngunit seryoso).

Bone Marrow Suppression

Ang methotrexate ay maaaring magdulot ng life-threatening pancytopenia. I-monitor nang regular ang CBC at i-report agad ang signs ng impeksiyon, kakaibang pagdurugo, o matinding pagkapagod.

Health Teaching

• Inumin ang methotrexate eksakto ayon sa reseta (madalas lingguhan para sa autoimmune conditions, hindi araw-araw).
• I-report agad ang mouth sores, kakaibang pagdurugo o pasa, persistent cough, o signs ng impeksiyon.
• Iwasan ang alcohol, na nagpapataas ng hepatotoxicity risk.
• Gumamit ng maaasahang contraception; nagdudulot ng birth defects ang methotrexate.
• Iwasan ang live vaccines habang nasa therapy.

Related Concepts

• antimetabolites - Konteksto ng mas malawak na chemotherapeutic drug class.
• disease-modifying-antirheumatic-drugs - Paggamit ng DMARD sa rheumatoid arthritis.
• immunosuppressants - Konteksto ng immune suppression at infection-risk teaching.

Self-Check

1. Bakit ginagamit ang leucovorin rescue sa high-dose methotrexate therapy?
2. Ano ang pagkakaiba sa dosing ng methotrexate para sa cancer at para sa rheumatoid arthritis?
3. Bakit dapat iwasan o maingat gamitin ang NSAIDs kasabay ng methotrexate therapy?